نوعى افساد مبهم در فقر طرحهايشان مشهود است ؛ درخصوص نمونه‌هاى ديگر كه هنوز عليرغم نقوش بسيار ساده ، پرمايه و غنى است ، رسيدن به يك نتيجه مشخص دشوار است . داوريها بسيار ذهنى خواهد بود . قالى گلدانى سال 1656 م . در موزه سارايه‌وو نمونه برجسته‌اى نيست و چندان كمكى نمىكند . به نظر من طرح آن بسيار خوبست و نشان مىدهد كه تعداد زيادى از قاليهاى گلدانى در سده هفدهم هم توليد شده است . قاليهاى باغى قاليهاى باغى بازنمودهايى از باغات ايران با تركيب‌بندى دقيق هندسى و مستطيلى با نهرها و حوضها و ماهيان و مرغابيها در درون حوضها است كه درختان و گل و بوته‌هاى متنوع آنها را مرزبندى كرده است . پرندگان در ميان باغات به آواز مشغولند و جانوران به چرا . حكام ايران به داشتن باغات باشكوه علاقه زيادى داشتند . ازاينرو در دوره صفوى باغات هزار جريب در جوار اصفهان پديد آمد و دل سياحان اروپائى سده هفدهم را ربود و شاه عباس در سال 1612 م . در اشرف در ايالت مازندران باغى درافكند . قاليهاى طرح باغى به لحاظ فنى ، رنگ‌آميزى و جزئيات نقوش شبيه قاليهاى طرح گلدانى بودند نظير دو گلدان در يك سطح با نهرى در وسط آنها ، و اشكال حلزون‌وار كه در اطراف آنها درهم‌تنيده‌اند . كيفيت طرح آن شبيه طرح قالى باغى با اندازه 3 / 12 * 8 / 28 متر در موزه جيپور است كه احتمالا از قديمترين قاليهاى اين گروه است « 1 » . در پشت آن كتيبه‌اى است كه نوشته شده اين « قالى بيگانه » در 29 اوت 1626 م . وارد كاخ جيپور شد . اين قالى احتمالا اندكى قبل از آن در ايران بافته‌شده و به‌عنوان هديه و يا سفارش به هند ارسال گشته است . صورتبندى دقيق و ماهيت هندسى اشكال آن ، قالى باغى را از انواع بعدى اسلاف صفوىاش متمايز مىكند « 2 » . قالى باغى تا قرن هيجدهم چندان توسعه‌اى نداشت و از نظر خاستگاه هم متعلق به شمال غرب ايران و قفقاز بود .

--> ( 1 ) - ديماند ، « يك قالى باغى ايران » ص 93 . ( 2 ) - SPA ، لوحه 1270 ، مك مولان ، لوحه 29 . اردمان ، Siebenbundert Jabre ، ص 149 .